رژیم آش آبغوره و زنجبیل
معرّفی
در فرهنگ تغذیه ای ما ایرانیان، آش ها و شورباها جایگاه ویژه ای دارند و شاید اطلاق کلمه «آشپز» به کسی که در پخت غذاها مهارت دارد مؤیّد این امر باشد.
درواقع، آش ها و شورباها غذا – داروهایی هستندکه می توانند پایه اصلی یک رژیم سالم غذایی قرار بگیرند و در صورت مهارت بانوان محترم، ابزار مناسبی برای مدیریت بهداشت و تغذیه خانواده باشند.
این غذاها به سبب نحوه پخت و ماهیت همگن نهایی آنها، دارای روند هضم و جذب آسانی بوده از خاصیت «نضج» برخوردارند.
نضج به معنای پختن و رسیدن است و داروی «منضج» دارویی است که اخلاط فاسد بدن را می پزد و نرم و آماده دفع می کند. در این حالت، بدن قادر خواهد بود این اخلاط فاسد را که علّت العلل انواع بیماری ها هستند؛ به آسانی بیرون بریزد و آش ها و شورباها از چنین خاصیت مهمی برخوردارند.
متاسّفانه در فرهنگ تغذیه امروزی ما، این غذاهای فوق العاده مفید، مهجور مانده اند و اکثر بانوان، تنها چند نوع محدود آش یا سوپ را می شناسند که آنها هم معمولا به روش های غلطی مانند استفاده از انواع رشته ها، نعناع و پیازداغ، استفاده از زودپز و ظروف تفلون و ... در پخت و مانند این ها آماده می شوند و علاوه بر آن، دانش ما در حدی نیست که بدانیم کدام آش را در چه فصلی و برای کدام شخص یا چه نوع بیماری باید استفاده کنیم.
آش ها در طب قدیم ما، علاوه بر استفاده معمول، به صورت برنامه های درمانی ویژه هم کاربرد داشته اند. یکی از این برنامه های درمانی،«رژیم آش آبغوره و زنجبیل» است که به جهت خواصّ فراوانش مناسب دیدم در اینجا به آن بپردازیم.
ادامه مطلب ...
دمنوش های ایرانی
نوشیدنی هایی که در این مقاله مـعـرّفی می شوند؛ جایگزین هایی مناسب، خوش طعم و مفید برای چای هستند. هر کس می تواند بر اساس سلیقه و ذایقه خود و نیز با توجّه به بیماری ها یا نیازهای بدنی خویش(و حتّی بر اساس فصول مختلف سال) از این نوشیدنی ها بهره ببرد. با به کار بردن کمی ذوق و سلیقه می توانید ترکیبات گوناگونی از این نوشیدنی ها را تهیه نمایید؛ برای مثال اگر با خوردن چای بادرنجبویه احساس می کنید دچار افزایش فشار خون می شوید؛ با اضافه کردن چند برگ چای ترش به نوشیدنی خود، ضمن رفع مشکل، یک چای جدید با طعمی متفاوت را تجربه خواهید کرد. به یاد داشته باشید که با ترکیب چای های مختلف، هر کدام از موادّ تشکیل دهنده آن چای، خواصّ خود را به طور جداگانه حفظ خواهند کرد.
تذکّر بسیار مهم: معرّفی این دمنوش ها به معنی جواز استفاده عمومی از آنها نیست. بلکه توصیه ما این است که اگر از مزاج شناسی اطلاعات کافی ندارید، با مشورت با پزشک حاذق، نسبت به استفاده از این نوشیدنی ها اقدام کنید.
روش تهیّه
تمام نوشیدنی های های معرفیّ شده دراین جزوه به این صورت آماده می شوند که ترکیبات آنها را به همراه دو لیوان آب سرد در یک قوری- که بهتر است چینی باشد- ریخته، روی حرارت کم قرار می دهیم تا به نقطه جوش برسد؛ سپس قوری را روی حرارت غیرمستقیم(کتری یاسماور) می گذاریم تا درمدّت ۳۰ دقیقه به آرامی دم بکشد؛ پس ازآن، چای راصاف نموده، مصرف می کنیم. این نوشیدنی های گوارا، برخلاف چای معمولی، تا چند روز قابل مصرف می باشند. بدیهی است، بر خلاف چای سیاه، هـرقـدر زمان دم کشیدن چای بیشتر باشد، کیفیت آن، مطلوب تر خواهد بود. در صورت تمایل می توانید از همان ابتدا از آب جوش استفاده نمایید و نوشیدنی را مشابه چای معمولی دم کنید یا آن که بگذارید چای به مدّت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی شعله کم بجوشد. ترجیحا این چای ها را با عسل، خرما یا توت میل کنید. در صورت تمایل می توان چای را با چند قطره آب لیموترش تازه میل کرد.
مقدّمه
«چای»، دوّمین نوشیدنی ایرانی ها پس از آب است. ایرانیان، ۴ تا ۵/۴ درصد از مصرف کل چای جهان را به خود اختصاص داده اند و این در حالی است که جمعیت ایران، حدودا یک درصد از کلّ جمعیت دنیاست. با آن که از رسانه های جمعی، اخبار زیادی درباره منافع نوشیدن چای می شنویم؛ امّا گهگاه درهمین رسانه ها، خبرهایی مبنی بر مضرّ بودن چای هم پخش می شود. برای مثال به این دو مورد توجّه کنید:
الف- «محققان به تازگی اعلام کردهاند نوشیدن سه تا چهار فنجان چای در روز به همان اندازه برای انسان مفید است که نوشیدن مقدار بسیار زیادی آب! به گزارش بی بی سی نتایج تحقیقی که در مجله تغذیه کلینیکی اروپا منتشر شده است این باور غلط را که چای، آب بدن را خشک میکند نقض می کند. متخصصین تغذیه انگلیس! کشف! کردهاند که چای نه تنها نیاز بدن را به آب برطرف میکند؛ بلکه از حملات قلبی و بروز سرطان نیز جلوگیری میکند! نتایج همین تحقیقات میگوید که چای از آسیب دیدن سلولها جلوگیری میکند؛ مانع پوسیدگی دندان میشود و استخوانها را تقویت میکند. دکتر راکستون رییس گروه پژوهشی که بر روی فواید چای کار کرده است در مورد مصرف چای میگوید: نوشیدن چای برای ما بهتر از نوشیدن آب است! آب تنها مایعات بدن را تامین میکند اما چای علاوه بر آن، آنتیاکسیدانهای مورد نیاز بدن را هم تامین میکند. پس چای بنوشید تا سالم بمانید.»
ادامه مطلب ...
خجسته باد و مبارک؛ قدوم ماه صیام
خدای تعالی را سپاسگزاریم که بار دیگر ما را در آستانه درک شرف « ماه مبارک رمضان» قرار داد تا در پناه این ایّام شریف، بار سنگین گناهان خویش را در جاری رحمت واسعه او، به مدد صلوة و صیام و در زلال استغفار فروشوییم.
امام صادق علیه السّلام به واسطه پدرانشان، علیهم السّلام، از امیرالمؤمنین علیه السّلام نقل فرمودند: عَلَیْکُمْ فِی شَهْرِ رَمَضَانَ بِکَثْرَةِ الِاسْتِغْفَارِ وَ الدُّعَاءِ فَأَمَّا الدُّعَاءُ فَیُدْفَعُ عَنْکُمْ بِهِ الْبَلَاءُ وَ أَمَّا الِاسْتِغْفَارُ فَتُمْحَى بِهِ ذُنُوبُکُمْ: بر شما باد در ماه رمضان به کثرت استغفار و دعا که با دعا، بلا از شما دفع می شود و با استغفار، گناهانتان محو می گردد.[الأمالی للصدوق]
امّا جسم که در مسیر طاعت و عبادت، مَرکب روح است، باید به سلامت باشد تا هم حظّ خویش را از این پرهیز یک ماهه، بر گیرد و سلامتی اش افزون شود؛ و هم، یاریگر روح باشد در قیام به وظایف شرعی.
در واقع، روزه تمرینی است برای «نه» گفتن به خواهش های نامطلوب نفسانی و این نه گفتن هم باید در برابر خواهش های روحی نازیبا باشد(گناهان چشم و گوش و فکر و ...) و هم در برابر درخواست های جسمانی غلط(پرخوری، پرنوشی، پرخوابی و ...). به عبارت ساده تر، ماه صیام، دوره پرهیز و رژیم است، پرهیز روحی و جسمی....
اما متاسّفانه در عمل برای خیلی از ما اتفاقات دیگری می افتد؛ گذشته از این که به لحاظ روحی در این ماه پیشرفت می کنیم یا پسرفت، در بعد جسمانی، در طول ماه مبارک، بیشتر می خوریم، بیشتر می نوشیم، بیشتر می خوابیم و .... به نظر می رسد که نکته های بدیهی در مورد ضرورت تقوای جسمی و روحی در ماه مبارک، نیاز به تذکّر مکرّر دارند تا برای ما تبدیل به رفتاری دائمی شوند. گفتار حاضر، که بـه زبـانی سـاده و از منظر « طبّ اسلامی و طبّ سنّتی ایران» به رشته تحریر درآمده است، با این هدف و برای پاسخگویی به سؤالات عمده ای که در مورد مسائل بهداشتی و تغذیه ای ماه مبارک، به ذهن روزه داران گرامی خطور می کند تهیه شده است.
مزاج روزه داری
روزه باعث غلبه گرما و خشکی در بدن می شود و در واقع خلط صفرا را افزون می کند. این حرارت ایجاد شده، به تدریج در تمام عروق و منافذ بدن رسوب کرده اخلاط غلیظ و فاسد را سوزانده دفع می کند. روزه داری اگر با شرایط آن همراه باشد، بدن را پاکیزه و سبک می کند و حتی اثری عمیق تر از انواع درمان های پاک کننده مانند حجامت و فصد و خوردن مسهلات و ... دارد. گرمای ایجاد شده توسط روزه به قدری زیاد است که آب دهان روزه دار می تواند یک مار را از پای درآورد. بنابراین، روزه داری می تواند پیشگیری کننده و درمان کننده هر بیماری باشد.
خاکشی که دربین عامّه مردم، به اشتباه، به«خاکشیر» معروف شده است؛ نیاز به معرّفی ندارد؛ چرا که سالهاست جزء ثابت شربت های خنک تابستانی است. امّا این دانه کوچک و قهوه ای رنگ؛ آن قدر آثار مفید درمانی دارد که انسان را به شگفتی می آورد. در این مختصر به بعضی از آنها اشاره می کنیم.
مزاج
خاکشی، طبیعتی گرم و تر دارد و به همین دلیل، یکی از داروهای مفید برای درمان انواع بیماری های ناشی از افزایش «سودا» در بدن است. طبع خاکشی به گونه ای است که تقریباً هیچ کس با خوردن آن دچار عارضه نخواهد شد. شاید به همین جهت هم هست که افرادی که همه جور غذایی به آنها می سازد و یا توانایی کنار آمدن با هر شرایطی را دارند، خاکشی مزاج می گویند.