مزاج های متفاوت کودکی تا کهنسالی
مزاج های متفاوت کودکی تا کهنسالی
انسانها
در طول زندگی خود از طفولیت تا کهنسالی و پیری دارای مزاجی متفاوت
میگردند. از گرمی و تری طفولیت تا سردی و تری دوران کهنسالی مزاج تغییر
میکند و این تغییرات در فصول گوناگون، شکلی جدید به خود میگیرد. در
موقعیتهای گوناگون کرة زمین به تبع آب و هوا و موقعیت جغرافیایی، بدن
نیازهای ویژهای را از نظر غذایی طلب میکند. از این رو لازم است انسان
برای حفظ تعادل مزاج خویش در هر شرایط سنی، جنسی، فصلی، جغرافیایی و حتی
شرایط ویژة روانی، غذایی خاص تناول نماید تا تعادل مزاج خود را حفظ کند و
از این طریق در حال سلامت باقی بماند. تشخیص مزاج غذاها و تناسب آن با مزاج
انسانها در موقعیت گوناگون، علمی است که در نظام طب اسلامی و طب سنتی
ایران بصورت جامع و گسترده تعریف شده است.
هرگاه انسانی بخواهد در حالت تعادل زندگی کند و قوت و توان خود را محفوظ
نگاه دارد و ضعف و کاستی بدن خود را تأمین نماید لازم است مزاج غذاها را
بشناسد و در زمان مقتضی از آنها بهره بگیرد. عدم شناخت طیف وسیع غذاها و
مزاج آنها، موجب ناکارآمدی غذا در سیستم تغذیه گردیده و زمینه را برای
بروز بیماریها فراهم آورده است. ناسازگاری مزاج غذاها با مزاج انسانها که
نتیجة این عدم شناخت است به نحوی بحرانساز گردیده که کارشناسان تغذیه در
طب سنتی و طب اسلامی را بسیار نگران ساخته است و اگر این روند ادامه یابد
نسل بشر در معرض تهدید جدی قرار خواهد گرفت. از این منظر اطلاعرسانی
پیرامون تغذیه با رعایت مزاج غذاها و تناسب آن با مزاج انسانها از خدمات
بسیار ارزشمندی است که منجر به درمان و سلامت بشر میشود.
اهمیت درک درست مزاج شناسی
همواره تفاوت بین افراد توجه ما را به خود جلب میکند. برخی نوزادان زردی میگیرند و برخی نمیگیرند. برخی بچهها غذا خوب نمیخورند و برخی برعکس خیلی خوش اشتها هستند. بعضی لاغر و بعضی درشت اندامند. برخی افراد، شجاعند و برخی ترسو. عدهای زود عصبانی میشوند و عدهای خیلی صبور و آرامند. برخی سخاوتمند و ولخرجند و عدهای برای یک ریال هم حساب و کتاب دارند. بعضی قدرت حافظه بالایی دارند و گروهی هم مرتباً مطالب را فراموش میکنند. یکی خواب سبک دارد و دیگری خواب سنگین. یکی تند و تیز و پرانرژی است و دیگری کند و کمانرژی. عدهای به محض خوردن یک عدد خیار دچار دلدرد میشوند و برخی هم میتوانند نیم کیلو خیار را بدون ناراحتی میل کنند. یک نفر با خوردن کمی دارچین دچار خارش میشود و دیگری غذاهای خود را پر از ادویه میکند و مشکلی هم پیدا نمیکند. برخی با خوردن یک عدد خرما جوش میزنند و عدهای دیگر ممکن است یک بشقاب خرما بخورند و یک عدد جوش هم در چهرهشان ظاهر نشود. برخی پوست خشک و عدهای پوست مرطوب و لطیف دارند. برخی مرتباً از اطرافیان خود اشکال میگیرند و به مسائل جزئی فکر میکنند ولی عدهای به راحتی از کنار مسائل جزئی میگذرند. لازمة شناخت راز این تفاوتها و نحوة اصلاح یا کنار آمدن با آنها، درک درست بحث مزاجشناسی است.
عناصر تشکیل دهنده انسان و موجودات
عناصر تشکیل دهنده انسان و موجودات
حکما
معتقد بودند که انسان، حیوان، گیاه و ... همه از چهار عنصر یا رکن اصلی
تشکیل شدهاند، یعنی هر چیزی از تأثیر این چهار رکن بر روی هم و ایجاد یک
کیفیت جدید ایجاد میشود.
این چهار رکن عبارتند از: آتش، هوا، آب و خاک
1) آتش: طبیعت آتش گرم و خشک است. در گرمی آتش بحثی نیست، برای درک خشکی آن
کافی است توجه کنیم که تأثیر آتش بر رطوبتها چگونه است؟ شما وقتی یک جسم
مرطوب را حرارت میدهید خشک میشود. آفتاب وقتی به زمین باران خورده
میتابد زمین را خشک میکند. لذا میگویند آتش گرم و خشک است.
2) هوا: طبیعت هوا گرم و تر است. این هوا شامل بخارات و گازهاست مثلاً شما
وقتی آب را حرارت دهید بخار میشود. بخار آب نسبت به خود آب از سطح انرژی
بالاتری برخوردار است چرا که برای تبدیل آب به بخار آن بایستی انرژی مصرف
کنیم بنابراین هوا نسبت به آب گرمتر است.
3) آب: طبیعت آن سرد و تر است. تر بودن و رطوبت آن که واضح است و از توضیح بالا مشخص شد که آب نسبت به هوا سردتر است.
4) خاک: طبیعت آن سرد و خشک است. برای تبدیل سنگ معدن آهن به مایع، باید با
حرارت زیاد آن را ذوب کنیم یعنی خاک نسبت به آب سرد و خشکتر است وقتی
همین خاک را حرارت میدهیم و ذوب میکنیم گرمتر شده و روان، یعنی مایع
میشود.
بررسی خصوصیات مزاجهای مختلف
بررسی خصوصیات مزاجهای مختلف:
مزاج گرم و خشک
الف- خصوصیات جسمی: این افراد لاغر اندام هستند. رنگ چهره و سفیدی چشم آنان
به زردی میزند. پوستی گرم و خشک دارند. گرمایی هستند و تحمل فصل تابستان
را ندارند. عطش زیاد و دهانی خشک دارند. بهترین فصل برای ایشان فصل زمستان
است. کمخواب هستند. تمایل به خوردن ترشیها مثل لواشک و سرکه و همچنین
غذاهای سرد مثل خیار و کاهو دارند و به خوردن خوراکیهای شیرین کمتر تمایل
نشان میدهند.
ب- خصوصیات روانی: زود عصبانی شده و زود هم آرام میشوند. افرادی پرجنب و جوش، پرانرژی، باهوش و پرحرف هستند.